فشار تورم بر معیشت خانوار؛ افزایش هزینه‌ها و کاهش قدرت خرید

سوگند کفاش پاریزی – خبرنگار رصدبورس| تورم در مسیر کاهش تدریجی تورم نقطه‌به‌نقطه نیز در این ماه 31.6 درصد ثبت شد؛ یعنی خانوارها به طور میانگین برای خرید مجموعه‌ای مشابه از کالاها و خدمات نسبت به مرداد سال گذشته 31.6 درصد بیشتر هزینه کردند
در عین حال، نرخ تورم سالانه در مردادماه به 34.8 درصد رسید که نسبت به تیرماه 0.7 واحد درصد کاهش داشت. این کاهش می‌تواند نشانه‌ای از ادامه روند نزولی تورم سالانه باشد، هرچند سطح عمومی قیمت‌ها همچنان برای خانوارها اهمیت بالایی داشت.

هزینه‌های خانوار همچنان تحت تأثیر قیمت‌ها

افزایش سطح عمومی قیمت‌ها باعث می‌شود خانوارها برای حفظ الگوی مصرف گذشته، منابع مالی بیشتری اختصاص دهند. این موضوع به‌ویژه در بخش کالاهای ضروری و خدمات روزمره اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چراکه بخش قابل توجهی از درآمد خانوار صرف هزینه‌های جاری زندگی می‌شود.
در مردادماه، تورم ماهانه گروه «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» 1.1 درصد بود و در مقابل، گروه «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» تورم ماهانه 2.4 درصدی را تجربه کرد. این تفاوت نشان می‌دهد افزایش قیمت‌ها تنها به سبد مواد غذایی محدود نبوده و سایر هزینه‌های خانوار نیز در روند تغییرات قیمت‌ها نقش داشته‌اند

تفاوت قیمت کالاهای مختلف

روند قیمت کالاها در مردادماه یکسان نبود و برخی اقلام افزایش قیمت بیشتری را تجربه کردند، در حالی که قیمت تعدادی از کالاهای خوراکی نسبت به سال قبل کاهش داشت.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده از داده‌های مرکز آمار، در مرداد 1403 قیمت مرغ نسبت به مرداد سال قبل حدود 3 درصد و قیمت روغن نباتی مایع و جامد به ترتیب 10 و 12 درصد کاهش داشت. در مقابل، برخی اقلام مانند هندوانه، گوجه‌فرنگی و پیاز افزایش قیمت قابل توجهی را نسبت به سال قبل ثبت کردند.
این تفاوت نشان می‌دهد بررسی وضعیت معیشت تنها بر اساس یک یا چند قلم کالا نمی‌تواند تصویر کاملی از شرایط خانوار ارائه کند و باید مجموعه هزینه‌های مصرفی مورد توجه قرار گیرد.

قدرت خرید؛ متأثر از فاصله درآمد و هزینه

یکی از مهم‌ترین آثار افزایش سطح قیمت‌ها، تأثیر آن بر قدرت خرید خانوار است. زمانی که هزینه کالاها و خدمات با سرعت بیشتری از درآمد افزایش پیدا کند، خانوار برای حفظ تعادل بودجه خود ناچار به اولویت‌بندی هزینه‌ها می‌شود.
در چنین شرایطی، هزینه‌های مسکن، خوراک، حمل‌ونقل، آموزش و خدمات مختلف در تصمیم‌های اقتصادی خانوار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. از سوی دیگر، ثبات بیشتر قیمت‌ها می‌تواند امکان برنامه‌ریزی مالی را افزایش دهد و به خانوارها کمک کند تصمیم‌های اقتصادی خود را با اطمینان بیشتری اتخاذ کنند.

دهک‌های درآمدی و تفاوت فشار هزینه‌ها

آمارهای مردادماه همچنین از تفاوت نرخ تورم میان دهک‌های هزینه‌ای حکایت دارد. نرخ تورم سالانه برای دهک‌های مختلف بین 31.1 درصد برای دهک اول تا 35.6 درصد برای دهک دهم متغیر بود و فاصله تورمی دهک‌ها به 4.5 واحد درصد رسید.
این تفاوت نشان می‌دهد تغییر قیمت‌ها برای همه خانوارها آثار یکسانی ندارد و نوع کالاها و خدمات مصرفی هر گروه می‌تواند میزان اثرپذیری آن از تورم را تغییر دهد.

چشم‌انداز معیشت در ادامه سال

روند تورم در مرداد 1403 نشان می‌دهد اقتصاد ایران همزمان با افزایش ماهانه قیمت‌ها، شاهد کاهش تدریجی نرخ تورم سالانه نیز بوده است. بنابراین، تصویر اقتصادی این ماه را می‌توان ترکیبی از تداوم فشار هزینه‌ای و نشانه‌های کاهش سرعت رشد تورم دانست.
تداوم این روند و کاهش بیشتر نوسانات قیمتی می‌تواند به خانوارها و بنگاه‌های اقتصادی امکان برنامه‌ریزی بهتر بدهد. در کنار آن، افزایش تولید، ثبات بازارها و تقویت درآمد واقعی خانوارها از عواملی است که می‌تواند در بهبود شرایط قدرت خرید نقش داشته باشد.
در مجموع، مرداد 1403 برای اقتصاد خانوار ماهی بود که در آن هزینه‌های زندگی همچنان تحت تأثیر افزایش قیمت‌ها قرار داشت، اما کاهش 0.7 واحد درصدی تورم سالانه نسبت به تیرماه، نشانه‌ای از حرکت تدریجی تورم به سمت سطوح پایین‌تر بود؛ روندی که استمرار آن می‌توانست برای ثبات بیشتر اقتصاد خانوار اهمیت داشته باشد.