افزایش ظرفیت ناوگان و رشد عملیات حفاری چاه‌ها در دولت چهاردهم

همزمان با افزایش پروژه‌های توسعه‌ای و نیاز به حفاری در شرکت‌های تابعه، محدودیت ناوگان حفاری به یکی از چالش‌های پیش‌روی اجرای برنامه‌ها تبدیل شد. در پاسخ به این نیاز، مجموعه‌ای از راهکارها برای افزایش ظرفیت ناوگان حفاری کشور با مشارکت بخش خصوصی در دستور کار قرار گرفت؛ رویکردی که از مسیر بازسازی دکل‌های غیرفعال و ورود ناوگان جدید دنبال شد.

نتیجه این اقدامات را می‌توان در افزایش تعداد دکل‌های فعال مشاهده کرد؛ به‌گونه‌ای که تعداد ناوگان فعال حفاری از 121 دستگاه در سال 1403 به 128 دستگاه در سال 1405 افزایش یافته است. افزایش ظرفیت ناوگان، زمینه لازم برای پاسخگویی به حجم بالاتر پروژه‌های حفاری و تسریع اجرای برنامه‌های توسعه‌ای را فراهم کرده است.

رشد نزدیک به 50 درصدی چاه‌های توسعه‌ای

بررسی عملکرد شرکت ملی نفت ایران در سال 1403 نسبت به سال 1402، از رشد قابل توجه عملیات توسعه‌ای حکایت دارد. تعداد چاه‌های توسعه‌ای ـ اکتشافی تکمیل‌شده از 43 حلقه در سال 1402 به 64 حلقه در سال 1403 رسید؛ یعنی رشدی نزدیک به 49 درصد در یک سال.

این روند در سال 1404 نیز ادامه یافت و تعداد چاه‌های توسعه‌ای ـ اکتشافی تکمیل‌شده با افزایش حدود 14 درصدی به 73 حلقه رسید. به این ترتیب، طی دو سال، تعداد این چاه‌ها از 43 حلقه به 73 حلقه افزایش یافته است؛ افزایشی که بیانگر شتاب گرفتن فعالیت‌های توسعه‌ای و اکتشافی در شرکت‌های تابعه شرکت ملی نفت ایران است.

در چهار ماهه نخست سال 1405 نیز 15 حلقه چاه توسعه‌ای ـ اکتشافی تکمیل شده است و عملیات حفاری در این بخش همچنان در حال پیگیری است.

عملیات ترمیمی؛ تداوم مسیر بازگرداندن ظرفیت تولید

در بخش چاه‌های ترمیمی نیز روند عملکردی شرکت ملی نفت ایران افزایشی بوده است. تعداد چاه‌های ترمیمی از 559 حلقه در سال 1402 به 670 حلقه در سال 1403 رسید که رشد حدود 20 درصدی را نشان می‌دهد.

این روند در سال 1404 نیز ادامه پیدا کرد و تعداد چاه‌های ترمیمی با افزایش حدود 14 درصدی نسبت به سال قبل، به 761 حلقه رسید.

عملکرد چهار ماهه نخست سال 1405 نیز از ادامه این روند حکایت دارد؛ به‌طوری که در این مدت 257 حلقه چاه ترمیمی تکمیل شده است. این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته، افزایش حدود 15 درصدی را نشان می‌دهد؛ افزایشی که با وجود برخی وقفه‌های خاص، تداوم فعالیت‌های ترمیمی را نشان می‌دهد.

چاه‌های تعمیری؛ بازگشت به روند افزایشی

در بخش چاه‌های تعمیری، تعداد عملیات انجام‌شده در سال 1403 با کاهش مواجه شد و از 183 حلقه در سال 1402 به 164 حلقه رسید. با این حال، این روند در سال 1404 تغییر کرد و تعداد چاه‌های تعمیری با حدود 10 درصد افزایش نسبت به سال قبل به 180 حلقه رسید. در چهار ماهه نخست سال 1405 نیز 44 حلقه چاه تعمیری تکمیل شده است.

حفاری؛ از افزایش دکل تا افزایش عملیات

بررسی مجموع این شاخص‌ها نشان می‌دهد عملکرد حفاری شرکت ملی نفت ایران در دو سال فعالیت دولت چهاردهم تنها به افزایش تعداد دکل‌های فعال محدود نمانده است. همزمان با تلاش برای تقویت ناوگان حفاری، تعداد چاه‌های توسعه‌ای ـ اکتشافی و ترمیمی نیز روندی افزایشی داشته و ظرفیت عملیاتی شرکت‌های تابعه برای اجرای پروژه‌های حفاری توسعه یافته است.

افزایش تعداد چاه‌های توسعه‌ای ـ اکتشافی از 43 حلقه در سال 1402 به 73 حلقه در سال 1404، رشد چاه‌های ترمیمی از 559 به 761 حلقه در همین بازه و افزایش تعداد دکل‌های فعال از 121 دستگاه در سال 1403 به 128 دستگاه در سال 1405، تصویری از توسعه تدریجی ظرفیت حفاری کشور ارائه می‌دهد.

در واقع، افزایش ناوگان حفاری زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که در کنار خروجی عملیات حفاری دیده شود. بازسازی دکل‌های غیرفعال، ورود دکل‌های جدید و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، در کنار افزایش عملیات توسعه‌ای و ترمیمی، نشان می‌دهد ظرفیت حفاری به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های اصلی توسعه تولید، در حال تقویت است.

حفاری؛ سرمایه گذاری برای تولید امروز و فردا 

حفاری در صنعت نفت صرفاً یک فعالیت فنی و اجرایی نیست؛ بلکه حلقه اتصال برنامه‌های توسعه میدان‌ها به ظرفیت واقعی تولید است. افزایش چاه‌های توسعه‌ای، امکان بهره‌برداری از ظرفیت‌های جدید میدان‌ها را فراهم می‌کند و عملیات تعمیر و ترمیم نیز با بازگرداندن چاه‌های موجود به شرایط مطلوب، به صیانت از تولید کمک می‌کند.

بر همین اساس، روندی که طی دو سال گذشته در بخش حفاری شرکت ملی نفت ایران شکل گرفته، ترکیبی از افزایش ظرفیت ناوگان، رشد عملیات توسعه‌ای و تداوم فعالیت‌های ترمیمی و تعمیری است؛ مجموعه‌ای از اقدامات که می‌تواند اجرای برنامه‌های توسعه‌ای صنعت نفت را سرعت بخشیده و زمینه را برای حفظ و افزایش ظرفیت تولید در سال‌های پیش‌رو فراهم کند.

در مجموع، کارنامه حفاری شرکت ملی نفت ایران را می‌توان در یک مسیر مشخص خلاصه کرد؛ دکل‌های بیشتر، عملیات توسعه‌ای گسترده‌تر و تمرکز بر بازگرداندن ظرفیت چاه‌های موجود؛ مسیری که از توسعه زیرساخت حفاری آغاز می‌شود و در نهایت به تولید پایدار نفت و گاز می‌رسد.