کشف قیمت در هر ۳ تابلوی برق بورس انرژی بر اساس مکانیزم‌های بازار انجام می‌شود

محمد نظیفی در نشست هم‌اندیشی «دو دهه اصلاحات اقتصادی صنعت برق» با اشاره به اهمیت بررسی مبانی نظری تنظیم‌گری در اقتصاد انرژی گفت: بخش قابل توجهی از چالش‌های اجرایی صنعت برق ناشی از آن است که فرصت کافی برای پرداختن به مبانی نظری و ساختاری این حوزه فراهم نشده است. از این رو، لازم است پیش از هرگونه سیاست‌گذاری، ماهیت اقتصاد انرژی و ویژگی‌های آن به‌درستی تبیین شود.

مدیرعامل بورس انرژی ایران با بیان این‌که تفاوت بازار انرژی با سایر بازارها در مفهوم «انحصار طبیعی» ریشه دارد، افزود: ابتدا باید مشخص شود در کدام بخش‌های زنجیره ارزش صنعت برق همچنان با انحصار طبیعی مواجه هستیم و این انحصار چه ویژگی‌هایی دارد؛ زیرا بدون شناخت دقیق این موضوع، امکان طراحی سیاست‌های هماهنگ و اثربخش وجود نخواهد داشت. نبود این نگاه مشترک می‌تواند به تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های متعارض منجر شود؛ مسئله‌ای که در طول سال‌های گذشته در بخش‌هایی از صنعت انرژی مشاهده شده است.

محمد نظیفی با مقایسه ساختار اقتصادی صنایع آب، برق و مخابرات توضیح داد: هر یک از این حوزه‌ها از منظر مالکیت، رقابت‌پذیری و نقش دولت ویژگی‌های متفاوتی دارند و به همین دلیل نمی‌توان نسخه واحدی برای تنظیم‌گری آن‌ها ارائه کرد.

او تأکید کرد: صنعت برق در حال گذار از ساختاری مبتنی بر انحصار به سمت افزایش رقابت در بخش‌های تولید و عرضه است و این تحول باید بر پایه شناخت صحیح از ویژگی‌های این صنعت مدیریت شود.

نظیفی با اشاره بند «ب» ماده 43 قانون هفتم توسعه، گفت: صنعت برق امروز در مسیر گذار تدریجی به سمت اقتصاد رقابتی قرار گرفته و ایجاد بازارهای مختلف در بورس انرژی ایران، از جمله تابلو برق عادی، برق سبز و تابلو آزاد و سایر تابلوهای معاملاتی، در همین چارچوب قابل تحلیل است. از این رو، ارزیابی عملکرد هر یک از این بازارها باید متناسب با مأموریت و کارکرد تعریف‌شده برای آن‌ها انجام شود.

او افزود: اختلاف قیمت میان تابلوهای مختلف بورس انرژی لزوما نشانه ناکارآمدی نیست، بلکه در بسیاری موارد بخش طبیعی از حرکت تدریجی صنعت برق از ساختار کاملا انحصاری به سمت فضایی رقابتی است.

او تاکید کرد: اصلاح نظام حکمرانی انرژی الزاما به معنای ایجاد سازمان‌های جدید نیست، بلکه تنظیم‌گری باید از طریق تقویت چارچوب‌های قانونی، مقرراتی و ظرفیت‌های موجود در دولت دنبال شود. تمرکز صرف بر ایجاد نهادهای جدید، فرآیند تحقق اهداف قوانین را طولانی‌تر می‌کند، در حالی که اصلاح سازوکارهای موجود می‌تواند با سرعت و اثربخشی بیشتری زمینه تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه را فراهم سازد

مدیرعامل بورس انرژی ایران با تاکید بر این‌که سیاست‌های اصلاح قیمت مستقل از بستر انجام معاملات است، گفت: این‌که سیاست اصلاح قیمتی در یک بخش اقتصادی اجرا شود یا خیر، ارتباط ذاتی با پلتفرم معاملاتی ندارد و می‌تواند در بورس یا خارج از بورس اجرا شود. تفاوت قیمت‌های کشف‌شده در تابلوهای مختلف بورس انرژی نیز ناشی از اقتضائات اقتصادی هر بازار است.

او افزود: کشف قیمت در هر 3 تابلوی برق بورس انرژی بر اساس مکانیزم‌های بازار انجام می‌شود و اختلاف قیمت‌ها، بازتاب شرایط اقتصادی، ویژگی‌های عرضه و تقاضا و کارکرد هر بازار است؛ بنابراین نمی‌توان تفاوت قیمت‌ها را به حضور یا عدم حضور معاملات در بورس نسبت داد.

نظیفی با اشاره به آثار توسعه معاملات برق در بورس انرژی تاکید کرد: افزایش رقابت‌پذیری، بهبود دسترسی تولیدکنندگان به بازار، ارتقای شفافیت، کشف قیمت اقتصادی و انضباط‌بخشی به جریان‌های مالی از مهم‌ترین دستاوردهای بازارهای متشکل و تحت نظارت است.

او تأکید کرد: کارکرد بازارهای متشکل صرفاً به کشف قیمت محدود نمی‌شود و تسویه منظم و کاهش ریسک‌های مالی نیز از مهم‌ترین مزایای این بازارها به شمار می‌رود.

مدیرعامل بورس انرژی ایران با اشاره به نقش تابلوی برق عادی گفت: این تابلو علاوه بر کشف قیمت، با ایجاد سازوکار منظم تسویه معاملات، خدمتی را به صنعت برق ارائه کرده که پیش از این وجود نداشت و بررسی صورت‌های مالی نیروگاه‌ها و صنایع نیز نشان می‌دهد این سازوکار برای هر 2 سمت عرضه و تقاضا آثار مثبتی به همراه داشته است.

نظیفی وزارت نیرو را در حوزه تنظیم‌گری انرژی پیشرو دانست و گفت: هرچند بخش عمده ارزش معاملات بورس انرژی ایران مربوط به بازار هیدروکربوری است، اما از منظر بلوغ مقررات‌گذاری و تنظیم‌گری، وزارت نیرو شرایط بسیار بالغی دارد.

مدیرعامل بورس انرژی ایران با اشاره به رشد تقاضای برق در ایران و جهان اعلام کرد: با توجه به کمبود عرضه و روند افزایشی مصرف برق، نگرانی درباره فروش برق نیروگاه‌های تجدیدپذیر موضوعیت چندانی ندارد؛ چراکه بازار با تقاضای قابل توجهی روبه‌رو است و تولیدکنندگان نباید نگران نبود مشتری برای برق تولیدی خود باشند.