کشف ذخایر پنهان به بازتعریف معماری اکتشاف نیاز دارد

به گزارش رصدبورس؛ سید محمود فاطمی‌عقدا، رئیس سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور در چهارمین کنفرانس استیل‌پرایس با موضوع «اکتشاف ذخایر پنهان و فناوری‌های نوین حفاری» با اشاره به ضرورت تغییر رویکرد در فعالیت‌های اکتشافی کشور اظهار کرد: ظرفیت محدود دولت از نظر منابع مالی و نیروی انسانی ایجاب می‌کند نقش بخش خصوصی در فرآیند اکتشاف جدی‌تر دیده شود.

وی تأکید کرد سازمان زمین‌شناسی نیز با امکانات و بودجه محدود، به تنهایی قادر به انجام تمام مأموریت‌های مورد انتظار در حوزه اکتشاف نیست و به همین دلیل، تعریف و بازتعریف نقش دولت و بخش خصوصی در حکمرانی اکتشاف یک ضرورت محسوب می‌شود.

به گفته فاطمی‌عقدا، دولت باید نقش خود را در هدایت، حمایت و کاهش ریسک سرمایه‌گذاری تقویت کند تا شرایط برای ورود گسترده‌تر بخش خصوصی به فعالیت‌های اکتشافی فراهم شود.

وی با اشاره به ریسک بالای مراحل اولیه اکتشاف افزود: اگر دولت در مراحل شناسایی و اکتشاف مقدماتی بخشی از ریسک را بپذیرد و زیرساخت اطلاعاتی لازم را فراهم کند، بخش خصوصی نیز انگیزه بیشتری برای ورود به مراحل بعدی و سرمایه‌گذاری خواهد داشت.

ذخایر پنهان در اولویت اکتشاف کشور

رئیس سازمان زمین‌شناسی با بیان اینکه توجه به اکتشافات عمیق یک الزام است، گفت روند جهانی اکتشاف نیز حرکت به سمت ذخایر عمیق را نشان می‌دهد و ایران ناگزیر است این موضوع را در برنامه‌های آینده خود جدی‌تر دنبال کند.

وی از حرکت سازمان زمین‌شناسی از رویکرد صرفاً «پروژه‌محور» به سمت «مسئله‌محوری» خبر داد و گفت یکی از اولویت‌های جدی در این رویکرد، شناسایی ذخایر پنهان، عناصر کمتر شناخته‌شده، عناصر همراه و مواد معدنی مورد نیاز آینده کشور است.

فاطمی‌عقدا تأکید کرد در مناطقی که نشانه‌های معدنی سطحی وجود ندارد یا این نشانه‌ها بسیار ضعیف و پراکنده هستند، دیگر نمی‌توان صرفاً با روش‌های سنتی به دنبال ذخایر جدید بود.

به گفته وی، این شرایط نیازمند بازتعریف معماری نسل جدید اکتشاف است؛ معماری‌ای که از تولید داده‌های پایه و تهیه مدل‌های زمین‌شناسی آغاز شده و با تلفیق داده‌ها، هدف‌گذاری و اولویت‌بندی مناطق اکتشافی و در نهایت حفاری و ارزیابی ذخایر ادامه پیدا می‌کند.

فاطمی‌عقدا همچنین «شناخت سرزمین» را یکی از مسائل اساسی کشور دانست و تأکید کرد برای تصمیم‌گیری درباره آینده معدن باید تصویر دقیق‌تری از ظرفیت‌های زمین‌شناسی و زیرسطحی ایران در اختیار داشته باشیم.

هوش مصنوعی و ژئوفیزیک هوایی وارد نسل جدید اکتشاف می‌شوند

رئیس سازمان زمین‌شناسی بخش مهمی از برنامه‌های جدید این سازمان را به استفاده از فناوری اختصاص داد و ژئوفیزیک هوایی، فناوری‌های ماهواره‌ای و پهپادی، مدل‌سازی سه‌بعدی، هوش مصنوعی و یادگیری ماشین را از ابزارهای مهم نسل آینده مطالعات زمین‌شناسی و اکتشافی برشمرد.

وی گفت استفاده از ژئوفیزیک هوایی می‌تواند سرعت مطالعات را افزایش و زمان و هزینه عملیات را کاهش دهد و در عین حال امکان دستیابی به اطلاعات ارزشمند در مناطق صعب‌العبور و شناسایی ساختارها و توده‌های پنهان را فراهم کند.

فاطمی‌عقدا همچنین از برنامه سازمان برای توسعه کاربرد هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در تولید و اولویت‌بندی اهداف اکتشافی خبر داد و راه‌اندازی مرکز هوش مصنوعی را از سیاست‌های کاری سازمان عنوان کرد.

به گفته وی، توسعه زیرساخت یکپارچه داده، استانداردسازی، پردازش و تفسیر اطلاعات اکتشافی نیز از دیگر برنامه‌هایی است که می‌تواند اثربخشی فعالیت‌های اکتشافی را افزایش دهد.

رئیس سازمان زمین‌شناسی همچنین به برنامه مطالعات گسترده کشور با استفاده از برداشت‌های ژئوفیزیکی عمیق و شناسایی پهنه‌های دارای پتانسیل ذخایر پنهان اشاره کرد و توسعه همکاری با دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان، مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های تخصصی داخلی و خارجی را از الزامات سرعت‌بخشیدن به این مسیر دانست.

فاطمی‌عقدا در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد هدف نهایی این تحول، تنها افزایش حجم مطالعات نیست؛ بلکه باید احتمال موفقیت در کشف اقتصادی ذخایر، امنیت تأمین مواد معدنی راهبردی و بهره‌وری نظام اکتشاف کشور افزایش پیدا کند.

از نگاه وی، حرکت به سمت ذخایر پنهان و عمیق بدون داده‌های دقیق، فناوری‌های جدید و مشارکت بخش خصوصی امکان‌پذیر نیست و نسل آینده اکتشاف ایران باید بر تلفیق دانش زمین‌شناسی، داده، فناوری و سرمایه‌گذاری استوار شود.