بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ بازار سرمایه چه پیامی برای بورس دارد؟

به گزارش رصدبورس، جلسه معارفه گروه پتروشیمی تابان فردا روز دوشنبه دوم شهریورماه 1405، از ساعت 14 تا 17 در ساختمان بورس اوراق بهادار تهران برگزار خواهد شد. انتظار می‌رود در این جلسه، جزئیات ارزش‌گذاری، صورت‌های مالی، ترکیب دارایی‌ها، ساختار سهامداری و نحوه عرضه سهام این مجموعه تشریح شود.

تابان فردا پس از موافقت هیئت پذیرش بورس تهران، از ششم مردادماه 1405 به‌عنوان ششصدوسی‌وهفتمین شرکت پذیرفته‌شده، در بخش محصولات شیمیایی و تابلوی اصلی بازار دوم بورس تهران درج شده است. تأمین سرمایه لوتوس پارسیان نیز مسئولیت مشاور پذیرش این هلدینگ را بر عهده دارد. 

آیا «تابان» واقعاً بزرگ‌ترین عرضه اولیه است؟

قرار است پنج درصد از سهام تابان فردا با ارزشی حدود 42 هزار میلیارد تومان عرضه شود؛ رقمی که در صورت تحقق، می‌تواند این رویداد را به بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ بازار سرمایه تبدیل کند. 

بااین‌حال، میان ارقام غیررسمی مطرح‌شده درباره ارزش شرکت اختلاف وجود دارد. برخی گزارش‌ها ارزش‌گذاری اولیه مجموعه را حدود 1300 همت و ارزش بازار احتمالی آن هنگام عرضه را نزدیک به 500 همت اعلام کرده‌اند. از طرف دیگر، عرضه پنج درصد سهام به ارزش 42 همت، به‌طور ضمنی ارزش کل شرکت را حدود 840 همت نشان می‌دهد.

این تفاوت قابل‌توجه میان ارقام 500، 840 و 1300 همتی، ضرورت انتشار گزارش رسمی ارزش‌گذاری و تشریح مفروضات آن را دوچندان می‌کند. تا پیش از اعلام قیمت پایه، تعداد سهام قابل‌عرضه و ارزش نهایی شرکت، نمی‌توان درباره تخفیف عرضه یا جذابیت قطعی آن قضاوت کرد.

یک سبد سنگین از سهام پتروشیمی و پالایشی

اهمیت تابان فردا تنها به ابعاد عرضه محدود نمی‌شود. این هلدینگ در شماری از بزرگ‌ترین شرکت‌های پتروشیمی و پالایشی کشور سهام دارد.

براین اساس، پرتفوی بورسی تابان فردا شامل مالکیت حدود 26 درصدی صنایع پتروشیمی خلیج فارس، 66 درصدی نفت سپاهان، 39 درصدی پتروشیمی خارک، 19 درصدی پتروشیمی زاگرس و 16 درصدی پتروشیمی مارون است. ارزش پرتفوی بورسی این مجموعه نیز پیش‌تر حدود 318 هزار میلیارد تومان اعلام شده بود. 

این ترکیب دارایی، تابان فردا را به هلدینگی بزرگ و دارایی‌محور تبدیل کرده است؛ اما صرف برخورداری از پرتفوی ارزشمند برای تعیین جذابیت سهم کافی نیست. سرمایه‌گذاران باید میزان بدهی‌ها، هزینه‌های مالی، سود تقسیمی شرکت‌های زیرمجموعه، کیفیت سود تلفیقی و نسبت قیمت سهم به خالص ارزش دارایی‌ها را نیز بررسی کنند.

ورود تابان؛ نشانه اعتماد به بازار سرمایه؟

ورود هلدینگی با این ابعاد به بورس را می‌توان از چند جهت نشانه‌ای مثبت ارزیابی کرد. نخست آنکه پذیرش یک مجموعه بزرگ، بر اندازه و عمق بازار می‌افزاید و گزینه‌های بیشتری پیش روی سرمایه‌گذاران نهادی و حقیقی قرار می‌دهد.

دوم آنکه حضور در بورس، شرکت را ملزم به انتشار مستمر صورت‌های مالی، افشای اطلاعات بااهمیت و پاسخ‌گویی بیشتر به سهام‌داران می‌کند. از این منظر، عرضه تابان فردا می‌تواند گامی در جهت افزایش شفافیت عملکرد و صیانت از دارایی‌های بازنشستگان صنعت نفت باشد.

بااین‌حال، میزان اعتماد شرکت به بازار سرمایه تنها با درج نماد یا عرضه درصد محدودی از سهام سنجیده نمی‌شود. درصد شناوری، قیمت‌گذاری منصفانه، کیفیت افشا، تداوم عرضه و نحوه حمایت از نقدشوندگی سهم، معیارهای مهم‌تری برای ارزیابی این اعتماد هستند.

عرضه سهام یا تأمین مالی؟

یکی از پرسش‌های مهم درباره ورود تابان فردا این است که منابع حاصل از عرضه به چه مقصدی خواهد رفت. در عرضه اولیه سهام موجود، وجوه حاصل معمولاً در اختیار سهام‌دار فروشنده قرار می‌گیرد و مستقیماً وارد شرکت نمی‌شود.

بنابراین، اگر عرضه تنها به فروش بخشی از سهام سرمایه‌گذاری اهداف یا سایر سهام‌داران محدود شود، نمی‌توان تمام آن را تأمین مالی مستقیم تابان فردا دانست. عرضه زمانی بیشتر به توسعه شرکت کمک می‌کند که با افزایش سرمایه، اجرای پروژه‌های جدید یا تزریق منابع به شرکت‌های زیرمجموعه همراه باشد.

با وجود این، ورود چنین مجموعه‌ای به بورس را می‌توان نشانه‌ای از بلوغ نسبی بازار در پذیرش و قیمت‌گذاری هلدینگ‌های بزرگ دانست؛ مشروط بر اینکه عرضه با شفافیت کافی، ارزش‌گذاری قابل دفاع و برنامه مشخص برای افزایش سهام شناور انجام شود.

آزمون نقدینگی بازار

عرضه احتمالی 42 همتی برای بازار سرمایه ایران رقم قابل‌توجهی است. چنین عرضه‌ای می‌تواند نقدینگی تازه‌ای وارد بورس کند، اما اگر منابع جدید جذب نشود، احتمال دارد بخشی از سرمایه مورد نیاز از طریق فروش سایر سهام تأمین شود.

در این شرایط، نحوه زمان‌بندی عرضه، مشارکت صندوق‌های سرمایه‌گذاری، تعهد خرید، بازارگردانی و تعیین سهم سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی اهمیت زیادی خواهد داشت. عرضه مرحله‌ای یا ترکیبی می‌تواند از واردشدن فشار ناگهانی بر معاملات سایر نمادها جلوگیری کند.

آیا سرمایه‌گذاران در عرضه «تابان» شرکت کنند؟

بزرگ‌بودن یک شرکت یا عرضه اولیه، به‌تنهایی تضمین‌کننده بازدهی آن نیست. تصمیم سرمایه‌گذاران باید پس از انتشار گزارش رسمی ارزش‌گذاری و بررسی چند متغیر اصلی انجام شود:

• ارزش نهایی شرکت و قیمت هر سهم؛
• درصد سهام قابل‌عرضه و میزان شناوری؛
• خالص ارزش دارایی‌های هلدینگ؛
• میزان تخفیف قیمت عرضه نسبت به NAV؛
• بدهی‌ها و هزینه‌های مالی؛
• سودآوری و جریان نقدی تلفیقی؛
• سیاست تقسیم سود؛
• ریسک نرخ خوراک، انرژی، ارز و قیمت‌های جهانی؛
• برنامه بازارگردانی و حمایت از نقدشوندگی.

اگر تابان فردا با تخفیفی واقعی و قابل دفاع نسبت به خالص ارزش دارایی‌ها وارد بورس شود، می‌تواند برای سرمایه‌گذاران جذاب باشد. اما اگر عنوان «بزرگ‌ترین عرضه اولیه» جای تحلیل صورت‌های مالی و ارزش‌گذاری را بگیرد، احتمال تصمیم‌گیری هیجانی افزایش خواهد یافت.

بازار منتظر شفاف‌سازی است

عرضه اولیه تابان فردا می‌تواند به رویدادی مهم در تاریخ بورس ایران تبدیل شود؛ رویدادی که هم ظرفیت بازار برای میزبانی از شرکت‌های بزرگ را می‌آزماید و هم اعتماد سرمایه‌گذاران به سازوکار قیمت‌گذاری را محک می‌زند.

پاسخ نهایی درباره جذابیت این عرضه به اطلاعاتی وابسته است که در جلسه معارفه و گزارش ارزش‌گذاری منتشر خواهد شد. مهم‌ترین موضوع برای بازار، نه صرفاً بزرگی تابان فردا، بلکه قیمت منصفانه، شفافیت دارایی‌ها، کیفیت سودآوری و نسبت ارزش بازار به خالص ارزش دارایی‌های این هلدینگ خواهد بود.