تراز مثبت «وپست» زیر سایه تراز منفی کارمزد و رشد ۸۰ درصدی سپرده‌گذاری نزد بانک‌ها

به گزارش رصدبورس ، صورت‌های مالی حسابرسی‌نشده پست‌بانک برای سه‌ماهه منتهی به 31 خرداد 1405 نشان می‌دهد:

درآمد عملیاتی بانک به حدود 6.74 همت رسیده است.
درآمد عملیاتی نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود 67 درصد رشد کرده است.
سود خالص بانک به حدود 2.219 همت رسیده است.
سود خالص نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود 48 درصد افزایش یافته است.
سود هر سهم با سرمایه 4.954 همتی، 448 ریال بوده است.

بانک در شفاف‌سازی خود، رشد سود را عمدتاً ناشی از افزایش درآمد تسهیلات، سپرده‌گذاری نزد بانک‌ها، سرمایه‌گذاری در اوراق بدهی و مدیریت هزینه‌ها دانسته است که این عملکرد در مقایسه با سال گذشته نیز قابل‌توجه است. پست‌بانک در سال مالی 1404 حدود 20 همت درآمد عملیاتی و 7.375 همت سود خالص ثبت کرده بود. درآمد عملیاتی 42 درصد رشد کرده بود، اما سود خالص تنها 5 درصد افزایش یافته بود؛ موضوعی که نشان می‌داد بخشی از رشد درآمد در سال گذشته توسط افزایش هزینه‌ها جذب شده است. 

تراز 3.27 همتی تسهیلات؛ عدد صحیح چیست؟

پست‌بانک در چهارماهه منتهی به تیر 1405 مبلغ 46٬915٬587 میلیون ریال درآمد از تسهیلات اعطایی شناسایی کرده است؛

در همین دوره، هزینه سود سپرده‌های سرمایه‌گذاری برابر با 14٬189٬965 میلیون ریال بوده است.

بنابراین تراز متعارف گزارش ماهانه بانک از تفاوت این دو رقم به دست می‌آید:

4٬691.6 - 1٬419 = 3٬272.6 میلیارد تومان

در نتیجه، تراز صحیح چهارماهه پست‌بانک حدود 3.27 همت مثبت است.

در تیرماه نیز درآمد تسهیلات: 12٬172٬969 میلیون ریال
سود پرداختی به سپرده‌ها: 3٬443٬365 میلیون ریال
تراز تیرماه: 872.96 میلیارد تومان مثبت

این عدد با گزارش منتشرشده در بورس24 درباره تراز مثبت حدود 873 میلیارد تومانی تیرماه مطابقت دارد؛ اما رقم چهارماهه درج‌شده در آن خبر با محاسبه مستقیم ارقام کدال حدود 35 میلیارد تومان اختلاف دارد. 

بااین‌حال، این تراز به معنی سود خالص نیست؛ زیرا هزینه کارکنان، شعب، استهلاک، مالیات، ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول و سایر هزینه‌های عملیاتی از آن کسر نشده است.

85 درصد درآمد تسهیلات از مرابحه

ترکیب درآمد تسهیلات نشان می‌دهد پست‌بانک وابستگی بالایی به مرابحه دارد.

از مجموع 46٬915٬587 میلیون ریال درآمد تسهیلات چهارماهه:

• درآمد مرابحه: 39٬874٬908 میلیون ریال
• سهم مرابحه از درآمد تسهیلات: حدود 85 درصد

همچنین مانده تسهیلات مرابحه در پایان تیر به 723٬327٬770 میلیون ریال، معادل 72.3 همت رسیده است.

مانده کل تسهیلات بانک در پایان تیر حدود 129.2 همت بوده؛ بنابراین مرابحه حدود 56 درصد مانده کل پرتفوی تسهیلات را تشکیل می‌دهد.

تمرکز بالا بر یک عقد، لزوماً منفی نیست؛ اما ریسک اعتباری این پرتفوی، نوع تسهیلات‌گیرندگان و میزان مطالبات غیرجاری آن باید شفاف شود. گزارش ماهانه اطلاعاتی درباره کیفیت وصول این 72 همت تسهیلات مرابحه ارائه نمی‌دهد.

تراز منفی 711 میلیارد تومانی کارمزد

بر مبنای اقلام افشاشده در گزارش فعالیت ماهانه، درآمد کارمزدی پست‌بانک در چهارماهه نخست سال 1405 به 13٬926٬951 میلیون ریال و هزینه کارمزد به 21٬035٬253 میلیون ریال رسیده است. به این ترتیب، تراز کارمزدی بانک بر اساس ارقام این گزارش حدود 7٬108٬302 میلیون ریال، معادل منفی 710.8 میلیارد تومان بوده است. البته گزارش ماهانه تمام اقلام صورت سود و زیان بانک را دربرنمی‌گیرد؛ ازاین‌رو، این رقم صرفاً بیانگر اختلاف درآمد و هزینه کارمزد افشاشده در گزارش فعالیت ماهانه است.

10.79 همت درآمد ثبت‌شده؛ اما نه معادل درآمد عملیاتی

مجموع چهار سرفصل درآمدی گزارش ماهانه به این شرح است:

رقم صحیح درآمد اوراق بدهی 2.68 همت است. در یکی از گزارش‌های خبری رقم 2.7 میلیارد تومان ذکر شده که با داده اصلی کدال سازگار نیست و به‌احتمال زیاد اشتباه در تبدیل واحد است.

بااین‌حال، رقم 10.79 همت را نباید «درآمد عملیاتی نهایی بانک» تلقی کرد. خود گزارش ماهانه تصریح کرده که سرفصل‌های جدول، شامل تمام اقلام درآمدهای عملیاتی صورت سود و زیان نیست. همچنین بخشی از این درآمدها در صورت‌های مالی با هزینه‌های متناظر تسهیم و تعدیل می‌شود.

رشد منابع سه برابر رشد تسهیلات

مانده تسهیلات پست‌بانک طی تیرماه از 1٬239٬648٬640 میلیون ریال به 1٬292٬175٬120 میلیون ریال رسیده است.

به عبارت دیگر، مانده تسهیلات از حدود 124 همت به 129.2 همت افزایش یافته است:

• افزایش ماهانه: حدود 5.25 همت
• درصد رشد: حدود 4.24 درصد

در مقابل، مانده کل سپرده‌های سرمایه‌گذاری از 1٬862٬091٬662 میلیون ریال به 2٬091٬647٬844 میلیون ریال رسیده است؛ یعنی از 186.2 همت به 209.2 همت افزایش یافته است:

• افزایش ماهانه: حدود 22.96 همت
• درصد رشد: حدود 12.33 درصد

بنابراین سرعت رشد سپرده‌ها تقریباً 2.9 برابر سرعت رشد تسهیلات بوده است.

نسبت مانده تسهیلات به سپرده‌های گزارش‌شده نیز حدود 61.8 درصد محاسبه می‌شود. این نسبت از یک طرف می‌تواند نشان‌دهنده وضعیت مناسب نقدینگی باشد، اما از طرف دیگر این پرسش را ایجاد می‌کند که چه میزان از منابع جذب‌شده واقعاً به تأمین مالی بخش تولید، کسب‌وکارهای روستایی و اقتصاد دیجیتال اختصاص یافته است.

رشد 80 درصدی پول‌های پارک‌شده نزد بانک‌ها

مانده سپرده‌گذاری پست‌بانک نزد سایر بانک‌ها در تیرماه از 263٬372٬688 میلیون ریال به 473٬228٬393 میلیون ریال افزایش یافته است؛ یعنی:

• افزایش: 20.99 همت
• رشد ماهانه: حدود 79.7 درصد

بخش عمده این افزایش مربوط به سپرده‌های مدت‌دار ریالی نزد بانک‌هاست که از 19.12 همت به 39.08 همت رسیده و حدود 104.4 درصد رشد کرده است.

این جابه‌جایی دقیقاً همان نقطه‌ای است که عملکرد بانک را با پرسش روبه‌رو می‌کند. در یک ماه، مانده تسهیلات فقط 5.25 همت افزایش یافته، اما سپرده‌گذاری نزد بانک‌ها نزدیک به 21 همت بالا رفته است.

ممکن است این تصمیم ناشی از مدیریت کوتاه‌مدت نقدینگی، محدودیت‌های نظارتی، افزایش سپرده قانونی یا انتظار برای تخصیص منابع باشد؛ اما بانک باید درباره علت این تغییر بزرگ در ترکیب دارایی‌ها توضیح دهد.

کاهش 2.5 همتی اوراق دولتی

مانده سرمایه‌گذاری پست‌بانک در اوراق بدهی دولتی از 32.54 همت به 30.04 همت کاهش یافته است.

میزان کاهش:

• حدود 2.5 همت
• معادل 7.7 درصد

این احتمال وجود دارد که بخشی از اوراق نقد یا سررسید شده و منابع حاصل به سپرده‌های مدت‌دار نزد بانک‌ها منتقل شده باشد. اما در گزارش ماهانه توضیح مستقیمی درباره این جابه‌جایی دیده نمی‌شود.

فروش سهام بیمه تجارت نو بی‌نتیجه ماند

پست‌بانک در تیرماه تلاش کرد بلوک 6.24 درصدی بیمه تجارت نو را واگذار کند، اما به دلیل نبود متقاضی، فروش انجام نشد. این اتفاق نشان می‌دهد برنامه بانک برای اصلاح ترکیب سرمایه‌گذاری‌ها و آزادسازی منابع، دست‌کم در این مرحله به نتیجه نرسیده است.

بانک همچنین چند ساختمان را به مزایده گذاشته است. تکرار عرضه دارایی‌ها می‌تواند بخشی از برنامه اصلاح ساختار دارایی باشد، اما عدم موفقیت مزایده‌ها، سرعت تبدیل دارایی‌های غیربانکی به نقدینگی را کاهش می‌دهد.

کفایت سرمایه؛ بالاتر از حداقل، اما بدون حاشیه امن بزرگ

آخرین رقم رسمی قابل استناد منتشرشده برای نسبت کفایت سرمایه پست‌بانک، 8.7 درصد بوده است. این رقم بالاتر از حداقل متعارف 8 درصد قرار دارد، اما فاصله آن با حداقل فقط 0.7 واحد درصد است. 

افزایش سرمایه ثبت‌شده بانک از حدود 3.6 همت به 4.95 همت اقدام مثبتی است، ولی برای قضاوت درباره حاشیه ایمنی سرمایه باید رقم به‌روز کفایت سرمایه در سال 1405 منتشر شود.

بازده بالای حقوق صاحبان سهام نیز لزوماً به معنای ریسک پایین نیست؛ زیرا ROE بالا می‌تواند علاوه بر سودآوری، ناشی از کوچک‌بودن پایه سرمایه نسبت به حجم دارایی‌ها باشد.

ابهام در مطالبات غیرجاری

مدیران پست‌بانک در مجمع سال مالی 1403 نسبت مطالبات غیرجاری را حدود 3.7 درصد اعلام کرده بودند. این نسبت در مقایسه با بسیاری از بانک‌ها مطلوب ارزیابی می‌شد، اما گزارش تیرماه 1405 رقم به‌روزی از موارد زیر ارائه نمی‌دهد:

• مطالبات سررسیدگذشته
• مطالبات معوق
• مطالبات مشکوک‌الوصول
• ذخیره اختصاصی مطالبات
• کیفیت پرتفوی مرابحه
• تسهیلات امهال‌شده

بنابراین نمی‌توان صرفاً با اتکا به درآمد شناسایی‌شده تسهیلات، درباره کیفیت سود بانک نتیجه قطعی گرفت.

جمع‌بندی رصدبورس

عملکرد پست‌بانک در سه‌ماهه نخست 1405 از منظر رشد درآمد و سود خالص مثبت بوده است. سود خالص 48 درصد بالا رفته، درآمد عملیاتی 67 درصد رشد کرده و تراز متعارف تسهیلات در چهارماهه نیز 3.27 همت مثبت است.

بااین‌حال، چهار نکته انتقادی باقی می‌ماند:

1. تراز کارمزدی بانک در چهارماه حدود 711 میلیارد تومان منفی است.
2. رشد سپرده‌ها نزدیک به سه برابر رشد تسهیلات بوده است.
3. سپرده‌گذاری نزد بانک‌ها فقط در یک ماه حدود 80 درصد رشد کرده است.
4. اطلاعات به‌روز درباره کفایت سرمایه، مطالبات غیرجاری و کیفیت تسهیلات منتشر نشده است.

پست‌بانک در حال حاضر از نظر درآمدزایی و سودآوری، تصویر رو به رشدی ارائه می‌دهد؛ اما بخش مهمی از این رشد از محل سپرده‌گذاری نزد بانک‌ها و اوراق بدهی حاصل شده است. برای بانکی که مأموریت آن توسعه خدمات مالی در مناطق روستایی و کم‌برخوردار است، پرسش اصلی این است که رشد منابع چه زمانی و با چه کیفیتی به رشد تأمین مالی بخش واقعی اقتصاد تبدیل خواهد شد.

و اما سؤال اصلی از مدیرعامل پست‌بانک

در تیرماه مانده سپرده‌های بانک حدود 23 همت افزایش یافته، اما مانده تسهیلات فقط 5.2 همت رشد کرده و هم‌زمان سپرده‌گذاری نزد سایر بانک‌ها نزدیک به 21 همت بالا رفته است؛ علت این فاصله چیست و چه برنامه‌ای برای تبدیل منابع جذب‌شده به تسهیلات مولد، به‌ویژه در مناطق روستایی و کسب‌وکارهای خرد، وجود دارد؟