بانک صنعت و معدن؛ وقتی پول به سمت تولید حرکت می‌کند

به گزارش رصدبورس؛ در شهرک صنعتی شمس‌آباد، کارخانه‌ای که شش ماه پیش در آستانه تعطیلی بود، امروز با سه شیفت کاری مشغول تولید است. مدیر این واحد می‌گوید: «بدون تسهیلات بانک صنعت و معدن، هیچ‌کدام از این چرخ‌ها نمی‌چرخید.» این صحنه، تنها یکی از هزاران داستانی است که پشت آمارهای عملکرد بانک صنعت و معدن در سال 1405 پنهان شده است.

وقتی پول به خط تولید می‌رسد

آمارهای پنج‌ماهه نخست سال 1405، تصویری روشن از این حرکت ارائه می‌دهد. بانک صنعت و معدن در این مدت، 41.6 همت تسهیلات پرداخت کرده که نسبت به سال قبل 31 درصد افزایش داشته. قراردادهای تسهیلاتی به 39.8 همت رسیده با رشد 38 درصدی و مصوبات تسهیلاتی هم با رشد 52 درصدی به 40.5 همت رسیده است.

اهمیت این اعداد زمانی بیشتر می‌شود که آن‌ها را کنار هم بگذاریم. رشد پرداخت به تنهایی می‌تواند حاصل چند پرونده بزرگ باشد، اما افزایش هم‌زمان مصوبات، قراردادها و پرداخت‌ها نشان می‌دهد روند تأمین مالی در بانک با انسجام بیشتری دنبال شده؛ یعنی طرح‌های بیشتری بررسی و تصویب شده، قراردادهای بیشتری اجرا شده و منابع بیشتری واقعاً به واحدهای اقتصادی رسیده است.

محمد رضوی، معاون اعتباری بانک صنعت و معدن، می‌گوید: «امسال تمرکز ما بر تسهیلات بلندمدت و پروژه‌های صادرات‌محور بوده. می‌خواستیم پول به جایی برسد که چرخ تولید واقعاً بچرخد، نه اینکه فقط در حساب‌ها بماند».

بازگشت پول‌های خوابیده

در کنار رشد تسهیلات، وصول مطالبات هم در کارنامه بانک قابل توجه است. در دو ماه نخست سال 1405، وصول مطالبات غیرجاری بانک حدود 55 درصد نسبت به سال قبل افزایش داشته و به حدود 39 همت رسیده. این روند ادامه عملکرد سال 1404 است؛ سالی که وصول مطالبات بانک 62 درصد رشد کرده بود.

اهمیت این بخش کمتر از رشد تسهیلات نیست. بانکی که منابع را به تولید می‌رساند، باید منابع بازگشتی را هم مدیریت کند. افزایش وصول مطالبات، قدرت مانور بانک برای تأمین مالی پروژه‌های جدید را بالا می‌برد و به انضباط اعتباری کمک می‌کند.

علی احمدی، تحلیلگر بانکی، می‌گوید: «رشد 55 درصدی وصول مطالبات خوب است، اما سؤال این است که آیا این روند پایدار خواهد بود؟ بسیاری از بنگاه‌ها هنوز با مشکلات نقدینگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و بازگشت تسهیلات در ماه‌های پایانی سال می‌تواند چالش‌برانگیز باشد».

سرمایه‌گذاری روی ایده‌های نو

بانک صنعت و معدن در سال 1405 تنها بر تسهیلات تمرکز نکرده. در دوره 14ماهه منتهی به پایان اردیبهشت، گشایش اعتبارات اسنادی ریالی بانک 36 درصد افزایش یافته و صدور ضمانت‌نامه‌های ریالی هم 31 درصد رشد داشته. این ابزارها برای بخش صنعت اهمیت زیادی دارند؛ چون بنگاه‌ها برای اجرای پروژه‌ها، خرید تجهیزات و توسعه فعالیت‌های خود تنها به وام نیاز ندارند.

بخش قابل توجهی از منابع بانک به پروژه‌های بزرگ و صنایع پیشران اختصاص پیدا کرده. مجموع تسهیلات ارزی پرداختی به حوزه‌های نفت، گاز، پتروشیمی و صنایع شیمیایی از 4 میلیارد یورو عبور کرده و تسهیلات ریالی هم به حدود 70 همت رسیده. این تأمین مالی در توسعه ظرفیت تولید، تکمیل زنجیره ارزش و اجرای پروژه‌های صادرات‌محور نقش داشته و به ایجاد و تثبیت اشتغال مستقیم برای حدود 29 هزار و 809 نفر منجر شده است.

حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان هم جایگاه پررنگ‌تری پیدا کرده. تسهیلات اعطایی به این شرکت‌ها 56 درصد افزایش یافته و به حدود 17.8 همت رسیده. این رویکرد از آن جهت اهمیت دارد که آینده صنعت تنها به توسعه ظرفیت‌های موجود وابسته نیست و بخشی از رشد آینده اقتصاد از مسیر فناوری و نوآوری عبور می‌کند.

چالش‌های پیش رو

تمام این اتفاقات در شرایطی رخ داده که بخش صنعت با مشکلاتی مانند ناترازی انرژی، محدودیت‌های تولید، دشواری تأمین ارز و افزایش هزینه‌های مالی روبه‌رو بوده. در چنین فضایی، نقش بانک تخصصی صنعت و معدن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

با این حال، برخی کارشناسان نسبت به تداوم این روند ابراز تردید می‌کنند. رشد 31 درصدی پرداخت تسهیلات در حالی است که تورم سالانه اقتصاد ایران همچنان بالای 40 درصد قرار دارد. این یعنی در عمل، افزایش اسمی تسهیلات لزوماً به معنای افزایش واقعی منابع در اختیار بنگاه‌ها نیست.

سؤال دیگری که مطرح است، کیفیت تخصیص منابع است. آیا این تسهیلات به بنگاه‌های مولد و دارای طرح‌های توجیه‌پذیر رسیده یا صرف تسویه بدهی‌های قدیمی و تأمین سرمایه در گردش کوتاه‌مدت شده؟ آمارها به تنهایی پاسخ این پرسش را نمی‌دهند.

مقایسه با کل شبکه بانکی

برای درک بهتر عملکرد بانک صنعت و معدن، باید آن را در بافتار بزرگ‌تر اقتصاد دید. بر اساس آمار بانک مرکزی، کل شبکه بانکی در پنج ماه نخست سال 1405، بیش از 5518 همت تسهیلات پرداخت کرده که نسبت به سال قبل رشد 69 درصدی داشته. در این میان، بخش صنعت و معدن با سهم 32.6 درصدی، بیشترین سهم را از کل تسهیلات به خود اختصاص داده است.

رشد 31 درصدی پرداخت‌های بانک صنعت و معدن در مقایسه با رشد 69 درصدی کل شبکه بانکی، نشان می‌دهد سهم این بانک از کل تسهیلات پرداختی، نسبت به سال قبل کاهش یافته. این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده افزایش رقابت سایر بانک‌ها در حوزه تأمین مالی صنعت باشد یا اینکه بانک صنعت و معدن در تخصیص منابع محتاط‌تر عمل کرده است.

چشم‌انداز پایان سال

اگر بخواهیم عملکرد بانک صنعت و معدن را در سال 1405 در یک جمله خلاصه کنیم، می‌توان گفت سال جاری برای این بانک، سال حرکت پررنگ‌تر منابع به سمت تولید بوده؛ حرکتی که هم‌زمان با افزایش پرداخت تسهیلات، رشد مصوبات و قراردادها، تقویت منابع، افزایش وصول مطالبات، توسعه ابزارهای اعتباری و توجه به صنایع پیشران و دانش‌بنیان دنبال شده است.

در اقتصادی که یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های آن کمبود منابع برای سرمایه‌گذاری و سرمایه در گردش است، عملکرد یک بانک تخصصی زمانی معنا پیدا می‌کند که اثر آن را در فعالیت بنگاه‌ها بتوان دید. بانک صنعت و معدن در پنج ماه نخست 1405 با ثبت 41.6 همت پرداخت تسهیلات و رشد هم‌زمان مصوبات و قراردادها، نشان داده که همچنان می‌خواهد یکی از مهم‌ترین مسیرهای عبور منابع مالی به سمت تولید باشد.

سؤال این است که آیا بانک صنعت و معدن می‌تواند در ماه‌های پایانی سال، این شتاب را حفظ کند و مهم‌تر از آن، آیا این تسهیلات به تولید واقعی و اشتغال پایدار منجر خواهد شد؟ پاسخ به این پرسش‌ها، نیازمند پیگیری‌های میدانی و بررسی‌های دقیق‌تر در ماه‌های آینده است. تا آن زمان، آمارهای پنج‌ماهه نخست سال، نویدبخش حرکتی امیدوارکننده در مسیر تأمین مالی تولید است؛ حرکتی که اگر تداوم یابد، می‌تواند کارنامه 1405 بانک صنعت و معدن را به یکی از دوره‌های قابل توجه آن در حوزه تأمین مالی صنعتی تبدیل کند.